Ditulis ku: DADANG H PADMADIREDJA

TAS ngalongok babaturan anu gering di Tanah Sareal, kuring nyimpang ka masjid anu aya di komplèk paimahan Budi Agung. Di jero nyampak aya aya-aya aki-aki anu keur mendeko, ji­gana mah keur ngadagoan datangna waktu lohor. Ditilik tina umurna, ceuk ijiran moal kurang ti tujuh puluhan, ngan mamarasna katingal beresih jeung cahayaan. Parimbaga­nana mah jiga salah saurang kasepuhan anu remen didong­kapan, Aki Markum. Rambutna bodas jeung jangkung leutik.

Ningali kitu tèh ras inget ka anjeunna, anu remen nga­nasèhatan yèn hirup mah geus aya nu ngatur, ulah sisirikan, kitu deui urusan milik jeung re­jeki, sabab milik mah moal paa­hiri-hiri, bagya teu paala-ala. Caritaan almarhum Ki Mar­kum, salah saurang kasepuhan Cileungsi anu kakara ngan­tunkeun sabulan kaliwat, mani asa ngajelengèng kènèh dina puhu ceuli, rarasaan moal bisa kapopohokeun saumur hirup. Ki Markum tèh kolot sampeu­ran, dipisepuh ku balad-balad kuring anu resep ngalalana, nèangan anu arareuweuh.

Di sebut arareuweuh tèh, pèdah kudu ditèangan sarta diguar ti kolot-kolot anu nyim­pen riwayat atawa caritaan-car­itaan anu dianggap aya patalina jeung jaman baheula. Sabab geuning loba pisan kajadian ahèng anu teu kungsi kaungka­beun, boh ku media anu aya atawa buku. Caritaan kolot baheula anu luhung ku piwe­jang, boh ngeunaan kajayaan karuhunna atawa adab-adaban ngeunaan lumaku kahirupan anu kudu dijalankeun, loba anu carem, kabawa kubur maren­gan jeung nu mawa lalakonna. Sabagèan diantarana aya ogè anu diwujudkeun dina buku-bu­ku sajarah, tapi disagèdèngeun èta tètèla loba kènèh anu tacan kaguar, dina kapanggihna ngan saukur jadi totondèn wungkul, ukur siloka bari jeung teu nya­ho kumaha mukana.

Kawas monyèt anu ngagu­gulung kalapa, nyaho rasana ngeunah tapi teu bisa mèsèk­na. Antukna kaluhungan-kalu­hungan jeung pangajaran anu pinuh ajèn inajèn ngan sau­kur jadi tutunggul waktu anu laas ku jaman. Carita atawa dongèng anu kuduna bisa dit­epikeun ka anak incu nepi ka buyut tèh pugag teu kaguar. Numatak kitu, Aki Markum mah, resepeun pisan, lamun aya barudak ngora, atawa anu saentragan kuring, nanyakeun kaayaan baheula. Mangsa an­jeunna berjoang ngalawan pan­jajah atawa nyaritakeun cari­taan ti akina ngeunaan kaayaan Bogor mangsa baheula.

======================================
======================================
======================================